Read online
Memorial transcription
English translation of the complete Polish article. The reading order of the original two-column layout has been restored and obvious scan errors corrected.
Dr. Andrzej L. Ruprecht has died
On July 2 in Bydgoszcz, Dr. Andrzej L. Ruprecht died — a long-serving editor of Zdrój Ciechociński, the author of articles about nature and engaging essays, a doctor of biological sciences, and an outstanding osteologist. He was a scientist who helped lay the foundations of research in Białowieża: open toward people, colorful, and witty.
When I took over the editorship of Zdrój Ciechociński in 2001, I had the great pleasure of personally meeting the author of fascinating articles that popularized natural-history knowledge. Andrzej Lech Ruprecht was an extraordinary person: a superb and demanding conversationalist, a scientist of impressive knowledge, and — despite many health problems — continually active. He was a long-standing member of the editorial board. The texts he sent were interesting, carefully prepared, and written in excellent Polish. I had the honor of being their first reader before they went to print.
I was always moved by Dr. Ruprecht’s concern for the animals around us. He appealed to drivers not to race through the streets of Ciechocinek: too many squirrels and hedgehogs were, and sadly still are, killed in the town. He encouraged readers to remember water dishes for birds in hot weather. He asked people to install bat boxes for our natural allies in the biological control of insect pests. He showed how the horse-chestnut leaf miner, which destroys chestnut trees, could be fought at little cost.
He always tried to prepare an engaging text. I remember our trips through the surrounding area, collecting little bones, tracking signs of owls, and buying new fish for the aquarium. For Dr. Ruprecht I was willing to rise at dawn to record nightingales under the trees of the Spa Park. I learned to distinguish the song of the thrush nightingale from that of the common nightingale. I remember his telephone calls when he shared the latest news about bats and delighted in knowing that his work was known and cited in Western publications.
He was noble, sensitive, and kind, quietly trying to help people in need. He possessed a great sense of humor and irony and could look at the world’s evils from a distance. Human foolishness and the thoughtless destruction of nature angered him. He wrote that we should look at nature with imagination and with a properly understood concern for preserving it for future generations. He described the destruction of Ciechocinek’s trees bluntly as a “slaughter of trees.”
I will miss his warm smile, wise gaze, and unexpected letters. I will no longer hear the remarkable clock in his apartment that marked each full hour with birdsong. I hope that above his grave one may hear not only twittering and chirping, but also the call of an owl.
Andrzej Lech Ruprecht — doctor of biological sciences, osteologist, and long-serving employee of the Mammal Research Institute PAS in Białowieża
He was born in Gdańsk on April 20, 1935, to Karol and Zofia (née Matecka) Ruprecht. When the German occupation began, the family moved first to Łódź and then to Nowy Sącz, where Andrzej began primary school. After liberation they returned to Gdańsk. He completed primary school and graduated from a general secondary school in 1955.
He then entered the medical faculty of the local medical academy. Because his health deteriorated following an earlier illness, he had to interrupt those studies. In 1957 he changed direction and began studying at the Faculty of Biology and Earth Sciences at Adam Mickiewicz University in Poznań. After two years he transferred to Nicolaus Copernicus University in Toruń, completing his master’s degree in 1962. His thesis analyzed the diet of the barn owl in the Aleksandrów Kujawski, Ciechocinek, and Raciążek region.
Ruprecht first came to Białowieża on July 1, 1960, after his third year of study in Toruń, for practical training at the Mammal Research Institute PAS. He joined the institute permanently in 1964, initially as an assistant and later as curator. In 1990 he went onto a disability pension and moved with his wife Joanna to Ciechocinek.
Throughout his career in Białowieża he managed the institute’s scientific collections, particularly the bone collection, which through his considerable effort became one of the largest in Poland. He had collected vertebrate skeletons since primary school and pursued the passion fully in his professional life. His main interests were mammalian morphology, systematics, and faunistics, especially the search for and evaluation of taxonomic features useful in identifying osteological material.
His study of rich owl-pellet collections and of Polish and foreign museum collections enabled him to collaborate with Prof. Kazimierz Kowalski on chapters about bats and rodents for Keys to the Mammals of Poland and the Atlas of the Distribution of Mammals in Poland. In the latter he prepared accounts for 21 bat species and four rodents. With Dr. Wiesław Bogdanowicz he co-authored a several-hundred-page monograph on the bats of Poland; with Andrzej Szwagrzak he prepared an atlas of Polish owls. For the Polish red data book he prepared chapters on the European mink and boreal owl.
In Białowieża, Ruprecht became interested in Quaternary mammals from the Pleistocene of Poland. Inspired by Kazimierz Kowalski’s catalog of Polish Pleistocene mammals, he recognized the Białystok region’s potential for research. He surveyed the area by car, contacted regional museums and private collectors, and popularized the work in the local press. Soon he received the first bone remains of aurochs, bison, and bears. He also established contacts with paleontologists and theriologists specializing in fossil mammals and used visits to scientific institutes and universities in Moscow, Leningrad, and Kyiv to study fossil bone material.
His publications on the region recorded steppe and forest elephants, cave lions, and mammoths. Three finds of mammoth bones in the Białowieża Forest were especially noteworthy. After a quarter-century, he had expanded the known fossil mammal list for the Białystok region by ten species. With Tadeusz Buchalczyk he also documented the steppe polecat as new to the Polish fauna.
Ruprecht received his doctorate in biological sciences from Maria Curie-Skłodowska University in Lublin in 1973 for a dissertation titled “Craniometric variation in the Central European population of the muskrat Ondatra zibethicus (Linnaeus, 1766).” Despite serious health problems he continued research almost until his death, published independent and collaborative work, participated in bat conservation — especially in Kujawy — and helped nearby schools popularize theriological knowledge.
His output comprised about 200 publications, more than 70 directly or indirectly concerning bats. He received the Gold Cross of Merit, the Medal of the 40th Anniversary of People’s Poland, the Award of the Scientific Secretary of the Polish Academy of Sciences, and the Prof. Leonard Lorentowicz Medal for outstanding service to Ciechocinek. He was an honorary member of the Polish Zoological Society and the Polish Society for Bat Protection. Dr. Ruprecht died in Bydgoszcz on July 2, 2010, and was buried in Włocławek on July 10.
Pełna, opracowana transkrypcja polskiego artykułu. Przywrócono kolejność czytania z dwóch kolumn i poprawiono oczywiste błędy skanowania.
Odszedł dr Andrzej L. Ruprecht
2 lipca w Bydgoszczy zmarł wieloletni redaktor „Zdroju Ciechocińskiego”, autor artykułów poświęconych przyrodzie i ciekawych esejów, doktor nauk biologicznych, wybitny osteolog dr Andrzej L. Ruprecht. Naukowiec tworzący podwaliny białowieskiej nauki. Człowiek otwarty na ludzi, barwny i dowcipny.
Kiedy w 2001 roku przejęłam prowadzenie „Zdroju Ciechocińskiego”, miałam ogromną przyjemność poznać osobiście autora ciekawych artykułów popularyzujących wiedzę o przyrodzie. Andrzej Lech Ruprecht był niezwykłym człowiekiem, świetnym i wymagającym rozmówcą, naukowcem o imponującej wiedzy i — mimo rozlicznych problemów ze zdrowiem — ciągle aktywnym. Był wieloletnim członkiem kolegium redakcyjnego „Zdroju Ciechocińskiego”, do którego przysyłał interesujące teksty, starannie opracowane i napisane świetną polszczyzną. Miałam zaszczyt być ich pierwszą czytelniczką jeszcze przed oddaniem do druku.
Zawsze wzruszała mnie troska dr. Andrzeja Ruprechta o zwierzęta wokół nas. Apelował, aby samochody nie pędziły po ulicach Ciechocinka. Zbyt duża była i — niestety — ciągle jest śmiertelność wiewiórek i jeży w naszym mieście. Namawiał czytelników, aby pamiętali o poidełkach dla ptaków w upalne dni. Apelował, by rozwieszać budki dla nietoperzy — naturalnych sprzymierzeńców człowieka w biologicznej walce z owadzimi szkodnikami. Wskazywał, jak można tanim kosztem pokonać szrotówka kasztanowcowiaczka niszczącego kasztanowce.
Zawsze starał się przygotować interesujący tekst. Pamiętam nasze wspólne wyprawy po okolicy, zbieranie kosteczek, tropienie śladów sów i zakupy nowych rybek do akwarium. Dla doktora Andrzeja Ruprechta gotowa byłam wstać o świcie, by pod drzewami Parku Zdrojowego nagrać na taśmę słowiki. Uczyłam się odróżniać śpiew słowika rdzawego od szarego. Pamiętam jego telefony, kiedy dzielił się nowinkami o nietoperzach i cieszył się, że jego dorobek jest znany i cytowany w publikacjach na Zachodzie.
Był człowiekiem szlachetnym, wrażliwym i dobrym, starał się dyskretnie pomagać innym ludziom w potrzebie. Miał duże poczucie humoru i ironii. Potrafił z dystansem patrzeć na zło świata. Denerwowała go ludzka głupota i bezmyślne niszczenie przyrody. Pisał, że należy patrzeć na naszą przyrodę z wyobraźnią i należycie pojmowaną troską o zachowanie jej dla przyszłych pokoleń. O niszczeniu drzew w Ciechocinku mówił dosadnie: „rzeź drzew”.
Będzie mi brakowało jego ciepłego uśmiechu, mądrego spojrzenia i niespodziewanych listów. Nie usłyszę już niezwykłego zegara w jego mieszkaniu, który o pełnych godzinach rozbrzmiewał śpiewem ptaków. Mam nadzieję, że nad jego grobem będzie słychać nie tylko świergot i ćwierkanie, lecz także pohukiwanie.
Andrzej Lech Ruprecht — doktor nauk biologicznych, osteolog, wieloletni pracownik Zakładu Badania Ssaków PAN w Białowieży
Urodził się 20 kwietnia 1935 roku w Gdańsku w rodzinie Karola i Zofii z domu Mateckiej. Gdy nastała okupacja niemiecka, rodzina przeniosła się początkowo do Łodzi, a następnie do Nowego Sącza, w którym Andrzej rozpoczął naukę w szkole podstawowej. Po wyzwoleniu Ruprechtowie powrócili do Gdańska. Andrzej dokończył szkołę podstawową i wstąpił do Liceum Ogólnokształcącego, które ukończył w 1955 roku.
Kolejnym etapem były studia na wydziale lekarskim miejscowej Akademii Medycznej, które ze względu na pogorszenie stanu zdrowia po przebytej wcześniej chorobie musiał przerwać. W 1957 roku postanowił zmienić kierunek studiów i rozpoczął naukę na Wydziale Biologii i Nauk o Ziemi Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Po dwóch latach kontynuował studia specjalizacyjne na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Ukończył je w 1962 roku z tytułem magistra. Tematem pracy magisterskiej była analiza pokarmu płomykówki z terenu Aleksandrowa Kujawskiego, Ciechocinka i Raciążka.
Z Białowieżą zetknął się po raz pierwszy 1 lipca 1960 roku, kiedy po trzecim roku studiów przyjechał na praktykę do Zakładu Badania Ssaków PAN. Z Zakładem związał się na stałe w 1964 roku. Pracował początkowo jako asystent, później kustosz. W 1990 roku przeszedł na rentę inwalidzką i wraz z żoną Joanną przeniósł się do Ciechocinka.
Przez cały okres pracy w Białowieży kierował kolekcjami naukowymi Zakładu, szczególnie kolekcją materiałów kostnych, która dzięki jego wysiłkowi należy do największych w Polsce. Kolekcjonowaniem szkieletów kręgowców zajmował się już od szkoły podstawowej. Główne zainteresowania skupiały się na morfologii, systematyce i faunistyce ssaków, w szczególności na cechach taksonomicznych pomocnych w identyfikacji materiałów osteologicznych.
Badania bogatych zbiorów materiałów z wypluwek sów oraz kolekcji krajowych i zagranicznych pozwoliły mu opracować z prof. Kazimierzem Kowalskim rozdziały dotyczące nietoperzy i gryzoni w Kluczu do oznaczania ssaków Polski oraz Atlasie rozmieszczenia ssaków w Polsce. W drugim dziele opracował 21 gatunków nietoperzy i cztery gatunki gryzoni. Był współautorem, wraz z dr. Wiesławem Bogdanowiczem, kilkusetstronicowego opracowania fauny nietoperzy Polski, a z Andrzejem Szwagrzakiem — atlasu rozmieszczenia sów Strigiformes Polski. W Czerwonej Księdze Zwierząt Zagrożonych i Ginących opracował rozdziały o norce europejskiej i sowie włochatce.
Pracując w Białowieży, zainteresował się gatunkami ssaków czwartorzędowych, które żyły na ziemiach Polski w plejstocenie. Zainspirowany Katalogiem ssaków plejstocenu Polski K. Kowalskiego dostrzegł w Białostocczyźnie potencjalny teren badań. Lustrował obszar samochodem, nawiązywał kontakty z muzeami regionalnymi i prywatnymi kolekcjonerami oraz popularyzował badania w prasie lokalnej. Wkrótce zaczęły napływać pierwsze szczątki kostne turów, żubrów i niedźwiedzi. Nawiązał także kontakty z paleontologami i teriologami, a podróże do placówek naukowych w Moskwie, Leningradzie i Kijowie wykorzystywał do badania kości ssaków kopalnych.
W publikacjach dotyczących Białostocczyzny opisywał słonia stepowego, słonia leśnego, lwa jaskiniowego i mamuty. Szczególną ciekawostką było trzykrotne stwierdzenie szczątków mamuta na obszarach leśnych Puszczy Białowieskiej. Po ćwierćwieczu badań uzupełnił listę ssaków kopalnych regionu o dziesięć gatunków. Wspólnie z Tadeuszem Buchalczykiem odkrył występowanie nowego gatunku dla fauny Polski — tchórza stepowego.
Stopień doktora nauk biologicznych uzyskał w 1973 roku na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie na podstawie rozprawy „Zmienność kraniometryczna środkowoeuropejskiej populacji piżmaka Ondatra zibethicus (Linnaeus, 1766)”. Mimo poważnych problemów ze zdrowiem niemal do chwili śmierci prowadził badania, publikował wyniki prac własnych i wspólnych, angażował się w ochronę nietoperzy — zwłaszcza na Kujawach — i pomagał okolicznym szkołom popularyzować wiedzę teriologiczną.
Jego dorobek obejmuje około 200 publikacji, w tym ponad 70 dotyczących bezpośrednio lub pośrednio nietoperzy. Został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem 40-lecia Polski Ludowej, Nagrodą Sekretarza Naukowego PAN i Medalem im. prof. Leonarda Lorentowicza „Za wybitne zasługi dla Uzdrowiska Ciechocinek”. Był honorowym członkiem Polskiego Towarzystwa Zoologicznego i Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Nietoperzy. Zmarł 2 lipca 2010 roku w Bydgoszczy, a 10 lipca spoczął na Cmentarzu Komunalnym we Włocławku.